Leeds United: rozgrywki – wzloty, upadki i powroty do elity

Leeds United to klub, który w swojej historii doświadczył wszystkiego – od dominacji w Anglii i Europie, przez spektakularny upadek do trzeciej ligi, aż po wielokrotne powroty na najwyższy poziom. Historia „Pawi” to opowieść o trzech mistrzostwach Anglii, bolesnych spadkach i nieustannej walce o powrót do elity, która trwa już ponad sto lat. Klub z Elland Road przeszedł przez era Dona Reviego, finansową katastrofę XXI wieku i długą tułaczkę po niższych ligach. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych angielskich klubów, którego kibice wypełniają stadion niezależnie od poziomu rozgrywek.

Leeds United: rozgrywki – aktualna kampania

Po powrocie do Premier League w sezonie 2024/25, Leeds United ponownie zmierza się z najlepszymi drużynami w Anglii. Zespół prowadzony przez Daniela Farke walczy o utrzymanie w elicie, jednocześnie odnosząc sukcesy w Pucharze Anglii. Pełną listę meczów Leeds z bieżącego sezonu we wszystkich rozgrywkach znajdziesz w zestawieniu poniżej.

Początki i pierwsze dekady – fundament pod przyszłość

Leeds United powstał w 1919 roku, po tym jak Leeds City został przymusowo rozwiązany przez Football League w odpowiedzi na zarzuty nielegalnych płatności dla zawodników podczas I wojny światowej. 31 maja 1920 roku Leeds United został przyjęty do Football League, rozpoczynając swoją przygodę w profesjonalnych rozgrywkach.

W sezonie 1923/24 klub wygrał Second Division i awansował do First Division. Pierwsze lata w najwyższej klasie rozgrywkowej nie przyniosły jednak stabilności – Leeds został zdegradowany już w sezonie 1926/27. W latach poprzedzających II wojnę światową klub dwukrotnie spadał do drugiej ligi, za każdym razem awansując w kolejnym sezonie.

Sezon 1946/47 po zakończeniu wojny okazał się najgorszy w historii klubu – Leeds spadł z najgorszym wynikiem ligowym w swoich dziejach. Następne lata to walka o stabilizację i powrót do elity, który nastąpił dopiero w latach 50.

Era Dona Reviego – narodziny potęgi

W 1961 roku nowym szkoleniowcem Leeds United został Don Revie, który piastował tę funkcję aż do 1974 roku. To właśnie jego kadencja przyniosła klubowi największe sukcesy w historii i zbudowała fundament pod legendę Leeds United.

Po przejęciu sterów klub był w niezbyt dobrej sytuacji finansowej, ale trener doprowadził ekipę do zwycięstwa w rozgrywkach zaplecza elity w kampanii 1963/64. Już w pierwszym sezonie po awansie „Pawie” wywalczyły wicemistrzostwo kraju i zagrały w przegranym finale Pucharu Anglii – ustępując Manchesterowi United jedynie gorszym bilansem bramek.

Złota dekada 1964-1974

Lata 1964-74 to najlepszy okres w historii Leeds United – klub łącznie przez dziesięć sezonów był jedną z najlepszych drużyn w kraju, nie zajmując niższego miejsca w lidze niż czwarte. W tym czasie Leeds zdobył praktycznie wszystkie możliwe trofea krajowe i europejskie.

Leeds United wygrał trzy mistrzostwa Anglii, jeden Puchar Anglii, jeden Puchar Ligi i dwa Puchary Miast Targowych

W 1968 roku klub sięgnął po pierwsze trofea, wygrywając Puchar Ligi Angielskiej oraz zwyciężając na arenie międzynarodowej w Pucharze Miast Targowych, pokonując w dwumeczu węgierski Ferencvaros. To właśnie Revie zdobył dla klubu pierwsze, długo wyczekiwane mistrzostwo w 1969 roku.

Sukces ten powtórzył pięć lat później w roku 1974, jeszcze w międzyczasie zdobywając Puchar Anglii oraz Puchar Ligi. W sezonie 1974/75 klub dotarł do finału Pucharu Europy, w którym przegrał z Bayernem Monachium – to była najbliższa szansa na zdobycie najważniejszego europejskiego trofeum.

Reputacja „Dirty Leeds”

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych drużyna Leeds United wytrwale pracowała na miano najmniej lubianej w całym kraju – to wtedy przylgnął do niej wielce wymowny przydomek „Dirty Leeds”. Zespół słynął z twardej, często brutalnej gry, która przynosiła efekty, ale budziła kontrowersje.

Lata 80. – kryzys i spadki

Po odejściu Reviego w 1974 roku klub stopniowo tracił swoją pozycję. Lata 80. to okres niestabilności, spadków i powrotów, który kontrastował z poprzednią dekadą dominacji. Leeds nie był w stanie nawiązać do sukcesów z ery Reviego, balansując między pierwszą a drugą ligą.

Zapomniany triumf – mistrzostwo 1991/92

Pod wodzą Howarda Wilkinsona Leeds dokonał niemal niemożliwego. Zaczęli na dnie drugiej ligi, następnie wywalczyli awans do ekstraklasy, czwarte miejsce w lidze, aż wreszcie tytuł – to wszystko rok po roku.

W sezonie 1991/92 Leeds United zdobył swój trzeci tytuł mistrza Anglii. To zupełnie zapomniany sukces, bo wydarzył się w ostatnim sezonie przed startem Premier League – a przecież jeśli wierzyć mediom, to piłkę nożną wymyślono dopiero w 1992 roku. Mistrzostwo przyszło w ostatniej kampanii przed erą komercjalizacji futbolu, co sprawiło, że zostało zepchnięte na dalszy plan.

Półfinał Ligi Mistrzów i początek katastrofy

Koniec lat 90. i początek XXI wieku to kolejny krótki rozkwit Leeds. W sezonie 2000/2001 młoda ekipa Leeds United pod wodzą Davida O’Leary’ego awansowała do półfinału Champions League, po drodze eliminując m.in. FC Barcelonę czy rzymskie Lazio. Był to największy sukces klubu na arenie międzynarodowej od 1975 roku, gdy „Pawie” dotarły do finału Pucharu Europy.

Zespół składał się głównie z młodych, utalentowanych zawodników. Lee Bowyer, Eirik Bakke, Ian Harte, Jonathan Woodgate, Alan Smith – wszyscy ci piłkarze nie przekroczyli jeszcze 23 roku życia. Sukces w Lidze Mistrzów miał być początkiem nowej ery dominacji, ale okazał się początkiem końca.

W 2001 roku dotarli do półfinału Ligi Mistrzów, ale był to dobry początek złych czasów – klub popadł w tarapaty finansowe. Ogromne wydatki na transfery i wynagrodzenia nie zostały zrównoważone sukcesami sportowymi. Następujący po tym ogromny finansowy krach na przełomie wieków doprowadził do relegacji Leeds do Championship w 2004 roku.

Upadek do trzeciej ligi – najciemniejszy rozdział

Problemy finansowe pogłębiały się z każdym sezonem. 4 maja 2007 roku Leeds wszedł w administrację, co spowodowało odliczenie 10 punktów przez ligę i oficjalną relegację klubu do trzeciego poziomu angielskiego futbolu – klub nigdy wcześniej nie grał niżej niż na drugim szczeblu.

Spadek do League One w 2007 roku był pierwszym w historii klubu momentem, gdy Leeds znalazł się poza dwoma najwyższymi poziomami rozgrywkowymi

To był szok dla kibiców i całego środowiska piłkarskiego. Klub, który zaledwie sześć lat wcześniej grał w półfinale Ligi Mistrzów, teraz musiał mierzyć się z drużynami z trzeciej ligi. Mimo to frekwencja na Elland Road pozostawała imponująca – kibice nie odwrócili się od swojego zespołu.

Długa droga powrotna

W sezonie 2009/10 Leeds United dokonał najlepszego startu w sezonie w swojej historii i spowodował wielką sensację w trzeciej rundzie Pucharu Anglii, pokonując Manchester United na Old Trafford – po imponującej passie w FA Cup, forma ligowa zespołu spadła, jednak drużyna zmobilizowała się i wygrała ostatni mecz sezonu, potwierdzając awans do Championship jako wicemistrz za Norwich City.

Powrót do Championship w 2010 roku nie oznaczał jednak końca problemów. Leeds spędził kolejne dziesięć lat na zapleczu Premier League, wielokrotnie zbliżając się do awansu, ale ostatecznie nie udawało się przebić do elity. Klub zmieniał właścicieli, trenerów i zawodników, ale stabilizacja nie przychodziła.

Era Bielsy i powrót do Premier League

1 czerwca 2018 roku Paul Heckingbottom został zwolniony po czterech miesiącach w klubie i zastąpiony przez Marcelo Bielsę – pierwszy sezon pod jego wodzą przyniósł imponujący start i utrzymanie się w czołowej dwójce z Norwich City przez większość sezonu, z kursem na automatyczny awans do Premier League.

Jednak słaby koniec sezonu sprawił, że zespół stracił automatyczny awans na rzecz Sheffield United – Leeds wszedł w play-offy przeciwko Derby County, wygrywając pierwszy mecz 1:0, ale ostatecznie przegrywając 4:3 w dwumeczu, co skazało ich na kolejny sezon w Championship. To była bolesna porażka, ale Bielsa pozostał i rok później doprowadził do upragnionego celu.

17 lipca 2020 roku, po szesnastu latach poza Premier League, Leeds awansował z powrotem do najwyższej klasy rozgrywkowej po porażce West Bromwich Albion z Huddersfield Town – porażka Stoke City z Brentford następnego dnia potwierdziła, że awansują jako mistrzowie Championship.

Leeds wrócił do Premier League w 2020 roku za kadencji Marcelo Bielsy po 16 latach nieobecności

Premier League, kolejny spadek i natychmiastowy powrót

Pierwszy sezon Leeds w Premier League po powrocie przyniósł miejsce w górnej połowie tabeli, a ich punktowa zdobycz była najwyższą wśród nowo awansowanych drużyn od dwóch dekad, od czasów Ipswich Town. Spektakularny, ofensywny futbol Bielsy zachwycał kibiców i neutralnych obserwatorów.

Jednak kolejny sezon nie był tak udany i po serii słabych wyników Bielsa został zwolniony przez klub w lutym 2022 roku – Jesse Marsch został mianowany jego następcą i z sukcesem poprowadził klub do uniknięcia spadku w ostatnim dniu sezonu.

Marsch został zwolniony przez klub w lutym 2023 roku i zastąpiony przez Javiego Gracię – Gracia został zwolniony 3 maja 2023 roku po wygraniu zaledwie trzech z dwunastu meczów pod jego wodzą i zastąpiony przez Sama Allardyce’a w nadziei na uniknięcie spadku po raz drugi z rzędu – jednak nie był w stanie zapobiec relegacji, gdy Leeds spadł z powrotem do Championship w ostatnim dniu sezonu.

Po odejściu Allardyce’a po spadku, Daniel Farke został mianowany menedżerem 4 lipca 2023 roku. Po spadku w 2023 roku, właśnie w sezonie 2024/25 ponownie wywalczyli mistrzostwo Championship i awans do Premier League. Leeds pokazał, że potrafi szybko podnosić się po upadkach – tym razem powrót do elity zajął tylko jeden sezon.

Elland Road – twierdza przez ponad sto lat

Elland Road jest domem Leeds United od momentu założenia klubu w 1919 roku, choć stadion powstał wcześniej i pierwotnie był areną rywali z Leeds City – może pomieścić około 37 tysięcy widzów i jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów w północnej Anglii.

Znany z głośnej i oddanej publiczności, zwłaszcza na trybunie „Kop”, Elland Road od dekad jest twierdzą, w której atmosfera potrafi sparaliżować rywali. Niezależnie od poziomu rozgrywkowego, w którym występował Leeds, kibice wypełniali stadion, tworząc jedną z najlepszych atmosfer w angielskim futbolu.

Bilans historyczny – między wielkością a turbulencjami

Historia Leeds United w liczbach pokazuje skalę wzlotów i upadków tego klubu. Trzy mistrzostwa Anglii, pięć wicemistrzostw, sukcesy w pucharach krajowych i europejskich – to dorobek, którym może pochwalić się niewielu klubów. Z drugiej strony spadki do trzeciej ligi, problemy finansowe i administracja to ciemne karty w historii.

Leeds United to klub, który wielokrotnie udowadniał, że potrafi wrócić na szczyt po najtrudniejszych momentach. Od dominacji w erze Dona Reviego, przez zapomniany triumf w 1992 roku, spektakularny upadek do trzeciej ligi, aż po powroty do Premier League – historia „Pawi” to nieustanna walka o miejsce wśród najlepszych. Kibice Leeds przez ponad sto lat pokazują, że lojalność nie zależy od poziomu rozgrywkowego, a Elland Road pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych aren w Anglii.