Torino FC: rozgrywki – derby, tabela, walka o puchary

Torino FC to klub z jedną z najbardziej dramatycznych historii we włoskim futbolu. Siedem tytułów mistrzowskich, pięć Pucharów Włoch i tragedia, która na zawsze zmieniła oblicze włoskiej piłki — to tylko część spuścizny Granata. Derby della Mole, walka o europejskie puchary i legendarne Grande Torino składają się na opowieść o klubie, który przeżył triumfy i upadki równie głębokie jak niewiele innych zespołów w Europie. Torino od ponad wieku kształtuje futbolową tożsamość Turynu, mimo że od lat pozostaje w cieniu lokalnego rywala.

Torino FC: rozgrywki i aktualna sytuacja klubu

Torino od 2012 roku nieprzerwanie występuje w Serie A, co stanowi najdłuższy okres stabilności w najwyższej klasie rozgrywkowej od czasów świetności. Klub regularnie plasuje się w środkowej części tabeli, walcząc o utrzymanie lub o miejsca gwarantujące spokojny sezon. Kompletne zestawienie meczów Torino z bieżącego sezonu we wszystkich rozgrywkach znajdziesz poniżej — terminarz obejmuje Serie A, Coppa Italia oraz ewentualne mecze towarzyskie.

Derby della Mole — najstarsze derby miejskie we Włoszech

Derby między Torino a Juventusem to najstarsze nieprzerwanie rozgrywane derby miejskie w historii włoskiego futbolu. Nazwa pochodzi od Mole Antonelliana — charakterystycznego budynku w Turynie, który dziś mieści Narodowe Muzeum Kina. Pierwszy mecz odbył się 13 stycznia 1907 roku na Stadio Velodrome Umberto I i zakończył się zwycięstwem Torino 2-1. Co ciekawe, był to również pierwszy oficjalny mecz w historii klubu Granata.

Rywalizacja zrodziła się w dramatycznych okolicznościach — Torino powstało rok wcześniej z połączenia FC Torinese i grupy dysydentów Juventusu, którzy nie zgadzali się z kierunkiem profesjonalizacji klubu. Wśród założycieli znalazł się Alfred Dick, były prezes Juventusu, oraz Vittorio Pozzo, przyszły legendarny trener reprezentacji Włoch. Anegdota z pierwszego derby mówi, że ktoś zamknął Dicka na klucz w szatni, przez co musiał śledzić przebieg meczu wyłącznie po okrzykach kibiców.

Klasowy podział i tożsamość klubów

Do lat 60. i 70. XX wieku derby Turynu miało wyraźny wymiar społeczny. Torino reprezentowało klasę robotniczą i lokalną tożsamość miasta, podczas gdy Juventus — szczególnie po przejęciu przez rodzinę Agnelli w 1923 roku — stał się klubem burżuazji i arystokracji. Ta różnica zaczęła się zacierać wraz z masową migracją robotników z południa Włoch do przemysłowego Turynu w latach 60., kiedy wielu z nich zaczęło pracować dla FIAT-a i identyfikować się z Juventusem jako „klubem szefa”.

Mimo to Torino do dziś pozostaje „czystszym” reprezentantem turyneskości (torinesità), z bazą kibiców wywodzącą się głównie z lokalnej społeczności. Juventus natomiast przekształcił się w globalny fenomen z ogromnym wsparciem w całych Włoszech i na świecie.

Najważniejsze momenty w historii derby

Derby della Mole przyniosło wiele niezapomnianych chwil. Między 1912 a 1914 rokiem Torino zdominowało rywala, strzelając łącznie 23 bramki w trzech meczach. Najcięższa porażka w historii Juventusu to właśnie starcie z Torino — 0-8 z 17 listopada 1912 roku. W sezonie 1937/38 derby po raz pierwszy w historii włoskiego futbolu stało się finałem Coppa Italia — Juventus wygrał obie konfrontacje i zdobył pierwsze trofeum w tym turnieju.

Lata 40. należały do Grande Torino, które regularnie pokonywało miejskiego rywala. Po tragedii w Superga w 1949 roku równowaga przechyliła się na stronę Juventusu, który zdominował derby w latach 50., wygrywając m.in. 6-0 w kwietniu 1952 roku. Lata 70. przyniosły renesans Granata — od grudnia 1973 do marca 1979 Juventus nie wygrał ani jednego derby przez prawie sześć lat.

W 2015 roku Torino wygrało derby po raz pierwszy od 20 lat, przerywając jedną z najdłuższych passów bez zwycięstwa w tej rywalizacji.

Bilans wszystkich meczów od 1907 roku wyraźnie faworyzuje Juventus, który wygrał ponad 110 spotkań przy około 73 zwycięstwach Torino i ponad 60 remisach. Mimo to historia derby pokazuje, że w najlepszych okresach swojej historii Torino potrafiło skutecznie rywalizować z największym klubem Włoch.

Grande Torino i tragedia Superga

Lata 40. XX wieku to złota era Torino FC. Pod prezesurą Ferruccia Novo powstała drużyna, która przeszła do historii jako Grande Torino — jedno z najlepszych zespołów w dziejach futbolu. Między sezonami 1942/43 a 1948/49 klub zdobył pięć kolejnych tytułów mistrzowskich, osiągnięcie które do dziś pozostaje unikalne w kontekście włoskiej piłki (tylko Juventus powtórzył tę serię w latach 30.).

Siła Grande Torino była tak przytłaczająca, że praktycznie cała reprezentacja Włoch składała się z zawodników Granata. W meczu z Węgrami 11 maja 1947 roku aż 10 z 11 piłkarzy na boisku grało na co dzień dla Torino. Kapitanem zespołu był Valentino Mazzola, uważany za jednego z najlepszych włoskich piłkarzy wszech czasów. Jego syn, Sandro Mazzola, również został legendą futbolu, zdobywając dwa Puchary Europy z Interem Mediolan.

4 maja 1949 roku nastąpiła tragedia, która wstrząsnęła całymi Włochami. Samolot wiozący drużynę z towarzyskiego meczu z Benfiką w Lizbonie rozbił się o mury bazyliki na wzgórzu Superga niedaleko Turynu. Zginęło wszystkich 31 pasażerów, w tym cała drużyna, trenerzy, dziennikarze i członkowie załogi. Tylko trzech zawodników Torino nie było na pokładzie z różnych przyczyn i przeżyło tragedię.

Klub dokończył sezon 1948/49 grając młodzieżowcami i mimo wszystko zdobył siódmy tytuł mistrzowski, wyprzedzając Inter Mediolan o pięć punktów. Była to jednak pusta wygrana — duch Grande Torino zginął wraz z drużyną w Superga. Torino nigdy już nie odzyskało dawnej dominacji.

Trofea i największe sukcesy klubu

Historia Torino FC to siedem tytułów mistrzowskich i pięć Pucharów Włoch. Pierwsze Scudetto klub zdobył w sezonie 1927/28 pod przewodnictwem prezydenta Cinzano Granata. Rok wcześniej faktycznie wygrał ligę, ale tytuł został odebrany z powodu afery korupcyjnej związanej z meczem przeciwko Juventusowi — przekupiony został obrońca Starej Damy, Luigi Allemandi.

Pięć z siedmiu tytułów mistrzowskich przypada na erę Grande Torino w latach 40. Ostatnie Scudetto klub zdobył w sezonie 1975/76, dokładnie 27 lat po tragedii Superga. Był to jeden z najbardziej dramatycznych wyścigów o tytuł w historii Serie A.

Triumf 1976 roku — powrót do chwały

W sezonie 1975/76 Juventus prowadził w tabeli z pięciopunktową przewagą nad Torino wiosną. Wydawało się, że tytuł jest przesądzony. Jednak trzy kolejne porażki Starej Damy, w tym przegrane derby z Torino, pozwoliły Granata na wyprzedzenie rywala. W ostatniej kolejce Torino miało punkt przewagi i do tego momentu wygrało wszystkie mecze u siebie w tym sezonie.

Granata podejmowali Cesenę na Stadio Comunale, ale udało im się jedynie zremisować. Na szczęście Juventus przegrał w Perugii, co dało Torino tytuł mistrzowski z dwupunktową przewagą. Rok później sytuacja się powtórzyła — Torino znów walczyło z Juventusem o Scudetto, ale tym razem to Stara Dama triumfowała z rekordem punktowym (51) dla 16-zespołowej ligi. Torino skończyło sezon z 50 punktami, tracąc tytuł o włos.

Walka o europejskie puchary

Największy sukces Torino w europejskich rozgrywkach to finał Pucharu UEFA w sezonie 1991/92. Po powrocie do Serie A w 1990 roku klub dokonał ważnych transferów i pod wodzą Emiliano Mondonico zakwalifikował się do Pucharu UEFA. W drodze do finału Granata wyeliminowali Real Madryt w półfinale, co uznano za wielką sensację.

W finale Torino zmierzyło się z holenderskim Ajaxem Amsterdam. Po remisie 2-2 w Turynie i 0-0 w Amsterdamie, tytuł został rozstrzygnięty na niekorzyść Włochów zasadą bramek na wyjeździe. W tym samym sezonie Torino zajęło trzecie miejsce w Serie A, pokazując że klub wrócił do europejskiej elity.

Rok później, w sezonie 1992/93, Torino zdobyło piąty Puchar Włoch po zwycięstwie nad Romą. Jednak wkrótce potem klub pogrążył się w poważnych kłopotach finansowych, które doprowadziły do spadku z Serie A w 1996 roku.

Rekordziści i legendy klubu

Torino FC może pochwalić się wieloma legendarnymi postaciami. Najskuteczniejszym strzelcem w historii klubu jest Paolo Pulici z 172 golami, które zdobywał w latach 1967-1982. Pulici rozegrał także 437 meczów w barwach Granata, co czyni go drugim najczęściej występującym zawodnikiem w historii klubu.

Rekordzistą pod względem liczby występów jest Giorgio Ferrini, który w latach 1959-1975 rozegrał niesamowite 566 meczów w koszulce Torino. To osiągnięcie, które prawdopodobnie nigdy nie zostanie pobite.

Julio Libonatti, argentyński napastnik, zdobył 157 bramek w latach 1925-1934 i był częścią słynnego „Trio delle Meraviglie” (Trio Cudów) wraz z Adolfem Baloncierim i Gino Rossettim, którzy przyczynili się do pierwszego mistrzostwa w 1928 roku.

Valentino Mazzola, kapitan Grande Torino, uważany jest za jednego z najlepszych włoskich piłkarzy wszech czasów, mimo że jego kariera została przerwana w wieku 30 lat przez tragedię Superga.

W nowszych czasach Andrea Belotti stał się ikoną klubu, zdobywając 113 goli i nawiązując swoją grą do najlepszych tradycji Granata. Inną postacią, która na zawsze pozostanie w pamięci kibiców, jest Gigi Meroni, zwany „Bordową Motylem” (La Farfalla Granata). Meroni zginął w wypadku samochodowym 15 października 1967 roku, przechodząc przez ulicę po meczu ligowym. Tydzień później, w derbach z Juventusem, jego przyjaciel Nestor Combin zagrał z gorączką i strzelił hat-tricka, a zawodnik noszący numer 7 Meroniego zdobył czwartą bramkę. Torino wygrało 4-0 w jednym z najbardziej emocjonalnych derbi w historii.

Spadki i powroty — trudne lata klubu

Po tragedii Superga Torino powoli podupadało. Pierwszy spadek do Serie B nastąpił w sezonie 1958/59, gdy klub występował pod nazwą „Talmone Torino”. Powrót do elity był szybki — już w 1960/61 Granata grali ponownie w najwyższej klasie rozgrywkowej.

Lata 60. i 70. przyniosły stabilizację i sukcesy, w tym triumf w 1976 roku. Jednak pod koniec lat 80. klub znów pogrążył się w kryzysie. W sezonie 1988/89 Torino spadło do Serie B po raz drugi w historii. Powrót nastąpił rok później, a klub szybko wrócił do walki o europejskie puchary, co zaowocowało finałem Pucharu UEFA w 1992 roku.

Kolejne lata były jednak chaotyczne. Torino zmieniało prezesów i trenerów, wyniki się pogarszały, a w sezonie 1995/96 klub spadł po raz trzeci. Następne lata to balansowanie między Serie A a Serie B:

• Spadek w 1996, powrót w 1999
• Ponowny spadek w 2000, awans w 2001
• Kolejny spadek w 2003 po najgorszym sezonie w historii — ostatnie miejsce w Serie A
• Klub zbankrutował w 2005 roku i musiał zostać zrestrukturyzowany

Od 2012 roku Torino nieprzerwanie gra w Serie A, co stanowi najdłuższy okres stabilności od czasów lat 60. i 70. W sezonie 2018/19 klub zajął siódme miejsce z 63 punktami — najlepszym wynikiem punktowym od wprowadzenia systemu trzech punktów za zwycięstwo w 1994 roku — i zakwalifikował się do eliminacji Ligi Europy. Niestety, Torino odpadło w play-offach z Wolverhampton Wanderers.

Stadion, barwy i symbole klubu

Torino rozgrywa mecze domowe na Stadio Olimpico Grande Torino, który mieści 28 177 widzów. Stadion został zbudowany w latach 30. jako Stadio Comunale i był areną zarówno dla Torino, jak i Juventusu w różnych okresach. W 2006 roku został zmodernizowany na potrzeby Zimowych Igrzysk Olimpijskich i zmienił nazwę na Stadio Olimpico. Obie drużyny z Turynu grały tam do 2011 roku, kiedy Juventus przeniósł się na nowy Juventus Stadium (obecnie Allianz Stadium).

W 2016 roku, po petycji kibiców, stadion otrzymał obecną nazwę — Stadio Olimpico Grande Torino — na cześć legendarnej drużyny z lat 40. To miejsce pełne historii i emocji, gdzie kibice Granata tworzą niepowtarzalną atmosferę.

Barwy klubowe to bordowy i biały. Pierwotnie zespół grał w pionowych pomarańczowo-czarnych paskach, ale szybko przyjął charakterystyczny bordowy kolor, który dał klubowi przydomek „Granata” (bordowi). Herb przedstawia rozwścieczonego byka — symbol miasta Turyn — wraz z nazwą klubu i rokiem założenia 1906.

Byk z herbu Torino pojawia się również w logo Juventusu, co podkreśla wspólne korzenie obu klubów i ich związek z miastem.

Torino FC w kontekście historii Serie A

W klasyfikacji wszech czasów mistrzostw Włoch Torino zajmuje piąte miejsce pod względem liczby zdobytych tytułów. Siedem Scudetto plasuje klub za Juventusem (36 tytułów), Interem (20), Milanem (19) i Genoą (9, choć wszystkie zdobyte przed II wojną światową). To pokazuje, jak ważną rolę Granata odegrali w kształtowaniu włoskiego futbolu.

Warto zauważyć, że pięć z siedmiu tytułów Torino zostało zdobytych w ciągu zaledwie siedmiu lat (1942-1949), co czyni Grande Torino jedną z najbardziej dominujących drużyn w historii Serie A w tak krótkim okresie. Gdyby nie tragedia Superga, klub prawdopodobnie zdobyłby znacznie więcej trofeów i mógłby dziś rywalizować z największymi włoskimi klubami.

Torino FC to klub, który przeszedł przez największe triumfy i najgłębsze tragedie we włoskim futbolu. Od dominacji Grande Torino, przez katastrofę w Superga, po triumf w 1976 roku i finał Pucharu UEFA — historia Granata to opowieść o niezłomności i przywiązaniu do lokalnej tożsamości. Derby della Mole pozostaje jednym z najstarszych i najbardziej emocjonalnych starć w europejskiej piłce, a Torino wciąż walczy o powrót do dawnej chwały, niosąc ze sobą ciężar historii i pamięć o legendach, które na zawsze pozostaną w sercach kibiców.